3.12.2017

22 april 2017 Debat met Marc de Kesel: Lacan en religie, het trauma van de moderniteit

2 maart 2017 THIJMGENOOTSCHAP

Op zaterdagmiddag 22 april 2017 organiseert de Wijsgerige Afdeling van het Thijmgenootschap een studiebijeenkomst over Lacan en de religie in Utrecht. Met medewerking van Ruud Welten en Marc de Kesel.

Het werk van psychoanalytisch denker Jacques Lacan (1901-1981) blijft de gemoederen bezighouden. Hoe ziet religie eruit vanuit een lacaniaans perspectief? Daarover lopen de meningen van de interpretatoren nogal uiteen.

Is religie de dwangneurotische herhaling van riten zoals Freud het begreep en staat Lacan eenvoudigweg in deze traditie? Openbaring zou bijvoorbeeld pas mogelijk zijn omdat er een religieus discours is dat over openbaring spreekt. Het is lacaniaans uitgedrukt een 'effect van de symbolische orde'. Is het echter mogelijk om openbaring precies te begrijpen als de traumatische inslag in de symbolische orde die Lacan 'het reële' noemt?

In Als de graankorrel niet sterft (Klement 2016) probeert Ruud Welten religieuze openbaring niet als maar voorbij het fantasma te denken. Zo bezien wordt de moderniteit niet begrepen als een afscheid van religie, maar eerder andersom: religie als een verdrongen trauma van de moderniteit.

Deze interpretatie heeft raakpunten met het denken van Marc de Kesel, die als coreferent zal optreden, maar de interpretatieverschillen geven genoeg stof voor een debat over de positie van religie, openbaring en moderniteit. Het betreft in feite de vraag hoe we de immer problematische relatie tussen religie en moderniteit kunnen stellen.

Programma:

13.00 – 13.30 inloop
13.30 – 14.30 inleiding Ruud Welten
14.30 – 15.30 co-referaat Marc De Kesel
15.30 – 15.45 pauze
15.45 – 16.45 plenaire discussie

Plaats: Ariënsinstituut, Keistraat 9, 3512 HV Utrecht

Aanmelding per email bij Rudi te Velde (r.a.tevelde@uvt.nl)


Site van het Thijmgenootschap

2.26.2017

Mystiek, erotiek en angst: reflecties vanuit Paul Gauguin

TBI lectures

Wo 22.03.2017, 14h-16h, Erasmusgebouw 1.17, Erasmusplein 1 Nijmegen

Toen Paul Gauguin in 1903 op het eiland Hiva Oa in de Stille Oceaan overleed, werden veel van zijn erotische doeken door de plaatselijke missiepost in beslag genomen en vernietigd. Gauguin had een bittere strijd gevoerd tegen alles wat ‘Westerse cultuur’ genoemd werd, en in eerste plaats tegen de kerk en haar zogeheten normen en waarden. Uit Gauguins werk, dat niet alleen uit schilderijen bestaat maar ook talloze houtgravures, beelden, keramiek en teksten, spreekt echter een diep verlangen naar een religie die niet door de westerse koloniale cultuur gecorrumpeerd is. Gauguin hoopte de werkelijke religie te vinden op de Frans-Polynesische eilanden, een religie die door de ijver van het missiewerk was weggevaagd, maar in plaats daarvan creëerde hij zijn eigen fantasmatische ‘Tahitiaanse’ mystiek, waarin erotiek en angst wonderlijk gepaard gaan.



Ruud Welten is bijzonder hoogleraar bij de Faculteit der Wijsbegeerte van de Erasmus Universiteit Rotterdam vanwege Stichting Thomas More, met de leeropdracht ‘Hedendaagse benaderingen van menselijke subjectiviteit’, en hoofddocent filosofie aan de Tilburg University. Onder zijn redactie (samen met Marc De Kesel) verschijnt in het voorjaar Het Godstrauma: Lacan, religie & moderniteit (Amsterdam, Sjibbolet, 2017).

2.19.2017

Filosofie van Geweld

Verschijnt binnenkort. Met daarin mijn bijdrage 'Als blikken konden doden', over Sartre en geweld.

Link naar de uitgeverij

Nadenken over geweld doen we meestal in morele zin: het is goed of fout. Van filosofen wordt dan verwacht dat ze argumenten geven die voor of tegen het gebruik van geweld pleiten. Dat volstaat niet. Lode Lauwaert vroeg daarom toonaangevende filosofen uit Vlaanderen en Nederland om een ander licht te laten schijnen op onder andere religieus geweld, terrorisme, geweld en recht, en het geweld van de neoliberale maatschappij. Het resultaat is een rijk en gevarieerd boek dat je anders over geweld doet nadenken.

 Met bijdragen van Maarten Boudry, Wim Weymans, Ignaas Devisch, Ruud Welten, Marc De Kesel, Paul Cliteur, Rico Sneller, Eric Meganck, Jens De Vleminck en Antoon Vandevelde.



2.18.2017

Video registratie van de oratie Als de graankorrel niet sterft

Bij deze een link naar de videoregistratie van mijn oratie gehouden op 30 september 2016, ter aanvaarding van het bijzonder hoogleraarschap vanwege stichting Thomas More aan de faculteit wijsbegeerte van de Erasmus Universiteit te Rotterdam. De tekst is te vinden in Als de graankorrel niet sterft. Een filosofische archeologie van openbaring